Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao vượt gần gấp đôi mục tiêu sau 2 năm
Sau 2 năm triển khai, Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đạt diện tích hơn 354,000 ha, tương đương 197% mục tiêu giai đoạn đầu.
Ngày 08/03, tại phường Vị Thanh (TP Cần Thơ), Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho rằng đề án không chỉ là chương trình phát triển sản xuất mà còn là bước chuyển quan trọng trong quá trình cơ cấu lại ngành lúa gạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo hướng xanh và bền vững.
Theo ông, nông dân trong vùng đã bắt đầu thay đổi tập quán canh tác, áp dụng nhiều quy trình sản xuất tiên tiến như “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng”, canh tác lúa thích ứng biến đổi khí hậu và phương pháp tưới ngập khô xen kẽ (AWD). Những cách làm này giúp giảm giống gieo sạ, giảm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời hạn chế phát thải khí nhà kính.
Nhiều địa phương như Cần Thơ, Đồng Tháp, An Giang đã nhân rộng các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao. Một số doanh nghiệp cũng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, hỗ trợ nông dân từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, hình thành các liên kết sản xuất bền vững.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng phát biểu tại hội nghị sơ kết Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao – Ảnh: VGP/LS
|
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau 2 năm triển khai, diện tích thực hiện đề án đạt 354,839 ha so với mục tiêu 180,000 ha của giai đoạn đầu.
Toàn bộ diện tích tham gia đề án đều áp dụng giống lúa chất lượng cao. Lượng giống gieo sạ giảm 30-50%, phân đạm giảm khoảng 30% và số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm 2-3 lần so với cách canh tác truyền thống. Lượng nước tưới cũng giảm khoảng 20%.
Ngoài ra, toàn bộ diện tích đều áp dụng ít nhất một tiêu chí canh tác bền vững như thực hành “1 phải 5 giảm” hoặc rút nước ruộng trong quá trình sản xuất.
Song song với thay đổi trong canh tác, nhiều mô hình cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt. Theo số liệu từ các mô hình năm 2024, thu nhập của người trồng lúa trong mô hình tăng trung bình từ 13% trở lên so với phương thức truyền thống.
Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn cho rằng thành công lớn nhất của đề án là giúp nông dân giảm chi phí đầu vào nhờ giảm giống, giảm phân và giảm thuốc bảo vệ thực vật, từ đó tăng lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh của hạt gạo.
Trong khi đó, Giám đốc HTX Nông nghiệp Gò Gon Trương Hữu Trí cho biết mô hình tại hợp tác xã cho thấy chi phí giống giảm hơn 1.16 triệu đồng/ha, chi phí phân bón và thuốc giảm gần 3 triệu đồng/ha, tổng chi phí giảm khoảng 4.62 triệu đồng/ha.
Năng suất đạt khoảng 8.5 tấn/ha, cao hơn khoảng 1 tấn/ha so với ruộng đối chứng. Lợi nhuận ước đạt gần 32.8 triệu đồng/ha, tăng hơn 10.5 triệu đồng/ha so với cách canh tác trước đây.
Bộ trưởng Trần Đức Thắng trao đổi với đại biểu về chuyển giao kỹ thuật cho chương trình lúa chất lượng cao vùng Đồng bằng sông Cửu Long – Ảnh: VGP/LS
|
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, nông dân tham gia đề án tại địa phương cũng ghi nhận chi phí đầu vào giảm khoảng 4.1 triệu đồng/ha và lợi nhuận tăng hơn 9.3 triệu đồng/ha.
Đề án cũng thúc đẩy tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Sau 2 năm triển khai, đã có 1,129 hợp tác xã và tổ hợp tác cùng hơn 210 doanh nghiệp tham gia, trong đó có 102 doanh nghiệp liên kết tiêu thụ lúa gạo. Khoảng 600 hợp tác xã đã ký kết liên kết sản xuất với doanh nghiệp, đảm nhiệm sản xuất 60-70% diện tích tham gia đề án.
Việc cơ giới hóa trong sản xuất lúa cũng tăng mạnh. Tại các mô hình thí điểm, 100% diện tích làm đất và thu hoạch được cơ giới hóa; việc gieo sạ, bón phân và phun thuốc được thực hiện bằng máy móc hoặc thiết bị bay không người lái.
Bên cạnh mục tiêu nâng cao năng suất và thu nhập, đề án còn hướng tới xây dựng thương hiệu gạo xanh của Việt Nam. Trong vụ Đông Xuân, khoảng 70% lượng rơm sau thu hoạch đã được thu gom và tái sử dụng, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam cũng đã xây dựng nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”. Đến nay, diện tích lúa được cấp nhãn hiệu đạt hơn 18,000 ha với sản lượng gạo tương ứng khoảng 75,000 tấn, trong đó 500 tấn đã được xuất khẩu sang Nhật Bản.
Để tiếp tục triển khai đề án, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang huy động nhiều nguồn lực trong và ngoài nước. Trong đó có dự án hỗ trợ hạ tầng và kỹ thuật cho lúa chất lượng cao vùng ĐBSCL với tổng vốn khoảng 405 triệu USD do Ngân hàng Thế giới hỗ trợ.
Ngoài ra, các ngân hàng thương mại cũng tham gia cho vay liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Tổng nhu cầu vốn của 12 tỉnh tham gia đề án khoảng 83 ngàn tỷ đồng. Đến cuối năm 2025, doanh số giải ngân đạt khoảng 3.1 ngàn tỷ đồng với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1% so với thông thường.
– 20:00 08/03/2026