Ghẹ Việt nhận tin vui từ thị trường Mỹ

Ghẹ Việt nhận tin vui từ thị trường Mỹ

Nghề khai thác ghẹ của Việt Nam vừa được phía Mỹ công nhận đáp ứng yêu cầu theo Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA), qua đó tiếp tục được xuất khẩu bình thường vào thị trường này tới hết năm 2029.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết ngày 11/05, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA) đã công bố kết luận công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka theo quy định của MMPA.

Điều này đồng nghĩa thủy sản và sản phẩm thủy sản từ các nghề khai thác ghẹ của Việt Nam tiếp tục được phép nhập khẩu vào Mỹ thay vì đối mặt nguy cơ bị hạn chế như lo ngại trước đó.

Theo NOAA, trong tháng 1, Việt Nam đã tách mã nghề khai thác ghẹ cũ thành 4 nghề riêng theo loài mục tiêu và ngư cụ, gồm Fishery ID 13164, 13206, 13204 và 13205. Sau khi xem xét hồ sơ, thông tin bổ sung và các dữ liệu liên quan, phía Mỹ đánh giá các nghề này có hiệu quả quản lý tương đương với chương trình quản lý nghề cá của họ.

Nghề khai thác ghẹ của Việt Nam tiếp tục được Mỹ công nhận đáp ứng yêu cầu theo MMPA tới hết năm 2029 – Ảnh: VASEP

Kết luận công nhận tương đương với Việt Nam sẽ có hiệu lực tới ngày 31/12/2029. Tuy nhiên, NOAA cho biết họ vẫn có thể xem xét lại hoặc chấm dứt quyết định nếu chương trình quản lý nghề cá của Việt Nam không còn đáp ứng các điều kiện áp dụng.

Theo VASEP, kết quả mới giúp ghẹ Việt xuất khẩu sang Mỹ thời gian tới không cần COA (chứng nhận xác nhận thủy sản không thuộc nghề khai thác bị Mỹ cấm) và có thể xuất khẩu bình thường như trước đây. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn phải chú ý nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Cụ thể, nếu sử dụng nguyên liệu từ nước khác thì không được dùng nguyên liệu đến từ các nghề khai thác bị Mỹ cấm. Trường hợp dùng nguyên liệu từ các nghề được phép, doanh nghiệp vẫn cần có COA của nước xuất khẩu để chứng minh nguồn gốc hợp lệ.

Động thái mới của NOAA thay đổi lớn so với kết luận ban đầu hồi tháng 8 năm ngoái của Cơ quan Nghề cá Biển Quốc gia Mỹ (NMFS). Khi đó, nghề khai thác ghẹ của Việt Nam, Indonesia, Sri Lanka và Philippines đều bị đánh giá chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn bảo vệ động vật có vú biển theo MMPA.

Theo quy định của đạo luật này, các nghề cá nước ngoài muốn xuất khẩu thủy sản sang Mỹ phải có tiêu chuẩn bảo vệ động vật có vú biển tương đương nghề cá Mỹ.

Buổi làm việc của VASEP với Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư TPHCM cuối năm ngoái nhằm nhằm trao đổi, phối hợp tháo gỡ những thách thức liên quan đến MMPA của Mỹ – Ảnh: VASEP

Kết luận trước đó từng khiến ngành ghẹ lo ngại nguy cơ bị siết nhập khẩu vào thị trường lớn nhất thế giới. Viện Thủy sản Quốc gia Mỹ khi đó ước tính 89% ghẹ nhập khẩu vào Mỹ có thể bị ảnh hưởng nếu lệnh cấm được áp dụng đồng loạt.

Sau đó, một nhóm doanh nghiệp hải sản Mỹ cùng NFI và Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia Mỹ đã khởi kiện Chính phủ Mỹ, cho rằng việc đánh giá của NMFS chủ yếu dựa trên khác biệt về quy định thay vì tác động thực tế tới động vật có vú biển.

Vụ kiện được dàn xếp vào cuối năm 2025 khi NMFS đồng ý rà soát lại toàn bộ kết luận và tham vấn thêm các bên liên quan.

Mỹ cấm nhập khẩu ghẹ Philippines

Trong đợt đánh giá mới, ngoài Việt Nam còn có Indonesia và Sri Lanka được công nhận tương đương. Còn Philippines không được công nhận đối với các nghề ghẹ liên quan nên sẽ bị cấm nhập khẩu vào Mỹ từ giữa tháng 6/2026.

Dữ liệu của NOAA cho thấy Mỹ đã nhập 2,417 tấn ghẹ xanh từ Philippines trong năm 2025. Việt Nam xuất sang thị trường này 4,143 tấn, còn Indonesia đạt hơn 14,290 tấn.

NMFS cho rằng Philippines chưa chứng minh được hiệu quả của các biện pháp giám sát và giảm đánh bắt không chủ đích đối với động vật có vú biển. Cơ quan này đánh giá dữ liệu hiện có chưa đủ mạnh để xác định mức độ ảnh hưởng của nghề khai thác ghẹ tới các loài được bảo vệ.

Theo VASEP, việc tiếp tục được Mỹ công nhận tương đương giúp ngành ghẹ Việt giữ ổn định đầu ra tại thị trường quan trọng nhất hiện nay. Năm 2025, xuất khẩu ghẹ của Việt Nam đạt gần 86 triệu USD, tăng gần 6% so với năm trước. Riêng thị trường Mỹ chiếm hơn 81% tổng kim ngạch và tăng 10%.

Ngoài Mỹ, xuất khẩu ghẹ sang EU năm qua cũng tăng mạnh 102%, đạt hơn 3 triệu USD. Các nước CPTPP tăng gần 29%, cho thấy doanh nghiệp đang bắt đầu mở rộng thêm đầu ra ngoài thị trường Mỹ.

Dù vậy, VASEP cho rằng các yêu cầu liên quan MMPA cũng cho thấy tiêu chuẩn về khai thác bền vững, giám sát nghề cá và bảo vệ động vật có vú biển sẽ ngày càng quan trọng nếu thủy sản Việt muốn duy trì lợi thế tại đây.

NOAA đồng thời khuyến nghị Việt Nam tiếp tục tăng cường các biện pháp bảo vệ động vật có vú biển như phát triển chương trình quan sát viên, giám sát điện tử và hỗ trợ bảo tồn cá heo Irrawaddy.

Tử Kính

FILI